معرفي چايپاره و چورس
معرفي چايپاره
درشمال خوي دشتي هموار و تقريبا مسطح وجود دارد كه ارتفاعات شمال «مراكان»، تپههاي آهكي شمال «قرهضياءالدين» و ارتفاعات واقع در جنوب «چورس» آن را محدود نمودهاند كه «چايپاره» ناميده مي شود و عنوان بخش را در تقسيمات كشوري به خود اختصاص داده است. بخش چايپاره به مركزيت قرهضياالدين بيشتر از 70 آبادي دارد؛ اين نام شايد به خاطرآبياري شدن تمام اين روستاها از رودخانه «آغچاي» باشد. قبل از اسلام نام “چورس” علاوه بر روستاي فعلي به ديگر آباديهاي ناحيه نيز اطلاق ميگرديد. بنابر قراين چورس ايالت چهارم حكومت آن زمان بوده است[1]. وجود برخي آثار و حكاكي روي سنگها نيز اين نظريه را تأييد ميكند.
چورس كجاست!
در چهل و هفت كيلومتري شمال خوي از مسير قديمي دروازه چورس (چورس قاپوسي) ـ عسگرآباد و در 6 كيلومتري جنوب شرقي قرهضياالدين، در دامنه كوه «صفر داغي» و «قرهتپه» يك شهر قديمي و مهجور با سكوت خود گذر زمان و اتفاقات آن را به نظاره نشسته است.
نام اين شهر قديمي «چورس» ميباشد! در سيزده بدر امسال (1386) گذري به چورس افتاد؛ رونق و صفايي كه از ميراث دوران در ذات خود نهفته دارد، چشمهارا مينوازد و رنج دورانش را با ميهمانانش زمزمه ميكند، ما را بر آن داشت حكايت شهرمان را پيش دوستان برده و عرض حالش كنيم و دست ياري آنها را به منت و گرمي بفشاريم تا گرهي از گرههايش باز شود. آري روي سخن با مقامات محترم استان ميباشد. تمام مردم منطقه انتظار كمك، توجه و عنايت ايشان را دارند. قصد ما در اين نوشته بررسي تاريخي و گشت وگذار در روزگار قديم چورس نيست، بلكه ميخواهيم بگوييم اگر چورس زماني به دليل موقعيت خود مهم بوده است، چرا نتوانيم اين اهميت را حفظ كنيم كه اگر اين مسجد و يخچال هم نمانده بود ديگر هيچ!
از طرف ديگر بيم داريم تا نسل امروز به خود آيد، نشان و سندي از قديمي بودن آن در دست نباشد كه آنگاه نكوهش آيندگان دامنگير ما شود. دغدغه آن است كه احياي اهميت و اعتبار گذشته ميسر نيست مگر با باز سازي و تلاش در حفظ آن. اين نوشته به منزله گشودن يك لنگه از پنجرهاي است به صحن ميراث گرانبها و سلسله واري كه يادگار ادوار گذشته است و همچنان خواهد ماند. اينجاست كه هم خودمان و هم از جانب ديگر چورسيها از اديبان خوي وديگر محققين گرانمايه تشكر مينماييم، آنچه كه در خاطرريش سفيدانمان مانده را همراه مطالب چند كتاب از دوران قديم چورس را جمع آوري كردهاند.
شايسته است جهت ورود به اصل مطلب جملاتي از اين منابع نقل شود، سپس به بقيه موضوعات پرداخته خواهد شد. هر چند كه متذكر ميشود تاريخ قبل از اسلام نيز حرفهايي در مورد چورس دارد.